บทความวิชาการ
การประเมินวันหมดอายุของผลิตภัณฑ์ยาจากข้อมูลการศึกษาความคงสภาพ ในสภาวะเร่งและแบบสภาวะปกติระยะยาว
ชื่อบทความ การประเมินวันหมดอายุของผลิตภัณฑ์ยาจากข้อมูลการศึกษาความคงสภาพ ในสภาวะเร่งและแบบสภาวะปกติระยะยาว
ผู้เขียนบทความ อ.ดร.พรพักตร์ ศิระธนารัณฑ
สถาบันหลัก สำนักวิชาเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
รหัสกิจกรรม 1016-1-000-004-09-2569
ผู้ผลิตบทความ สำนักวิชาเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
การเผยแพร่บทความ ผู้ประกอบวิชาชีพทุกคน 
วันที่ได้รับการรับรอง 07 ก.ย. 2569
วันที่หมดอายุ 06 ก.ย. 2570
หน่วยกิตการศึกษาต่อเนื่อง 3.5 หน่วยกิต
บทคัดย่อ
การศึกษาความคงสภาพของยาสำเร็จรูปตามข้อกำหนดของ ASEAN guideline on stability of drug product (R1) และ ICH Q1A(R2) และ Q1E มีความสำคัญเพื่อให้สามารถประเมินอายุการใช้งานของยาอย่างถูกต้องและมีความเชื่อมั่น ซึ่งจะนำไปสู่การขอขึ้นทะเบียนยาและกำหนดอายุการใช้งานชั่วคราวหรืออายุการใช้งานของยาจริงในภายหลัง ข้อกำหนดนี้ประกอบด้วยหลายด้านของการศึกษาความคงสภาพของยา เช่น การศึกษาความคงสภาพทางเคมี, กายภาพ, ลักษณะภายนอก, และการเจริญเติบโตของเชื้อจุลินทรีย์ ทั้งนี้เพื่อให้ได้ข้อมูลที่สามารถใช้เป็นพื้นฐานในการประเมินอายุการใช้งานของยา ข้อกำหนดการศึกษาความคงสภาพ การศึกษาความคงสภาพของยาจะต้องมีการเก็บตัวอย่างทั้งในสภาวะเร่งและระยะยาว ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะนำมาประกอบในการประเมินอายุการใช้งานของยา เช่น อายุการใช้งานชั่วคราวที่ได้จากการศึกษาภายใต้สภาวะเร่งและระยะยาวในอุณหภูมิห้อง, ในตู้เย็น, หรือในช่องแช่แข็ง ซึ่งจะคำนวณอายุการใช้งานของยาชั่วคราวจาก Decision Tree ดังที่แสดงใน ASEAN guideline on stability of drug product (R1) การศึกษาความคงสภาพในด้านต่างๆ เช่น ปริมาณตัวยาสำคัญที่ลดลงและสารสลายตัวที่เพิ่มขึ้นนั้นจะถูกนำมาประเมินในเชิงสถิติ โดยการใช้เทคนิค Regression Analysis เพื่อทำนายอายุการใช้งานจากข้อมูลที่เก็บรวบรวมจากการศึกษาในสภาวะต่างๆ ซึ่งจะช่วยให้สามารถกำหนดอายุการใช้งานของยาภายใต้ความเชื่อมั่นที่สูงและเป็นไปตามข้อกำหนด จากการศึกษาข้อมูลต่างๆ รวมถึงการประเมินความสำคัญของการเปลี่ยนแปลงของตัวยาสำคัญและสารสลายตัวในระยะเวลาต่างๆ การนำสถิติเข้ามาช่วยในการคำนวณการลดลงของตัวยาสำคัญและการเพิ่มขึ้นของสารสลายตัวในระยะยาวจะทำให้การกำหนดอายุการใช้งานของยามีความแม่นยำและปลอดภัยยิ่งขึ้น โดยจะคำนึงถึงทั้งระดับความเชื่อมั่นที่ 95% ในการประเมิน ดังนั้น การประเมินอายุการใช้งานชั่วคราวและอายุการใช้งานจริงของยาตามที่กล่าวมาจึงเป็นขั้นตอนที่สำคัญในการขอขึ้นทะเบียนยา เพื่อให้แน่ใจว่าผลิตภัณฑ์ยามีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพตลอดอายุการใช้งานตามที่กำหนด
คำสำคัญ
การทำนายวันหมดอายุยาชั่วคราว การศึกษาความคงสภาพของผลิตภัณฑ์ยา การศึกษาความคงสภาพของยาในแบบสภาวะเร่ง การศึกษาความคงสภาพของยาในแบบระยะยาว